Theo quy định của pháp luật hiện hành thì có 4 trường hợp mà hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất không công chứng nhưng vẫn có hiệu lực. Đó là:

-Thứ nhất:  Khi một bên hoặc các bên tham gia là tổ chức hoạt động kinh doanh bất động sản

Điểm b Khoản 3 Điều 167 Luật đất đai 2013 đã nói rõ điều này:

Hợp đồng cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp; hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, tài sản gắn liền với đất mà một bên hoặc các bên tham gia giao dịch là tổ chức hoạt động kinh doanh bất động sản được công chứng hoặc chứng thực theo yêu cầu của các bên.

Nghĩa là các bên có thể yêu cầu công chứng, chứng thực hoặc không thì hợp đồng vẫn được công nhận về mặt pháp lý.

– Thứ hai: Khi nhận chuyển nhượng trước ngày 01/01/2008

Tại Điều 82 Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định về việc đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất đối với các trường hợp đã chuyển quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền theo quy định (nghĩa là sử dụng hợp đồng viết tay hoặc hợp đồng không được công chứng, chứng thực) như sau:

Người đang sử dụng đất do nhận chuyển nhượng trước ngày 1/1/2008 mà đất đó chưa được cấp Giấy chứng nhận thì người nhận quyền sử dụng đất thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu theo quy định của Luật đất đai.

Theo đó, người nhận chuyển nhượng đất không cần phải làm thủ tục chuyển quyền sử dụng đất, và cơ quan tiếp nhận hồ sơ không được bắt buộc người nhận chuyển quyền sử dụng đất phải nộp hợp đồng hay văn bản chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

– Thứ ba: Khi nhận chuyển nhượng từ ngày 1/1/2008 đến trước ngày 01/7/2014

Nếu như Nghị định 43/2014/NĐ-CP chỉ quy định 1 trường hợp chuyển nhượng đất không có hợp đồng công chứng được thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận thì Nghị định số 01/2017/NĐ-CP đã bổ sung thêm 1 trường hợp nữa. Đó là:

Người sử dụng đất do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất từ ngày 01 tháng 01 năm 2008 đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2014 mà có giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 100 của Luật đất đai 2013 và Điều 18 của Nghị định 43/2014/NĐ-CP thì được thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận mà cơ quan tiếp nhận hồ sơ không được yêu cầu người nhận chuyển nhượng phải nộp hồ sơ hay văn bản chuyển quyền sử dụng đất.

Điều kiện để trường hợp này được công nhận đó là phải có giấy tờ về quyền sử dụng đất được quy định tại Điều 100 Luật đất đai 2013 và Điều 18 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.

– Thứ tư: Một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất ⅔ nghĩa vụ trong giao dịch

Tại Khoản 2 Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Giao dịch dân sự đã được xác lập bằng văn bản nhưng vi phạm quy định bắt buộc về công chứng, chứng thực mà một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó. Trong trường hợp này, các bên không phải thực hiện việc công chứng, chứng thực.”