Câu hỏi/ Với vai trò là người đại diện pháp luật của thân chủ, ông nghĩ sao khi BLHS 2015 quy định Luật sư phải tố giác thân chủ của mình trong một số trường hợp. Quan hệ giữa luật sư và thân chủ sẽ như thế nào? Liệu còn ai tin tưởng để tìm đến luật sư nữa không? Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

Trả lời:

Với ý kiến nêu trên, tôi xin có quan điểm như sau:

Thứ nhất: Nghề luật sư là một nghề đặc biệt và mối quan hệ giữa luật sư và khách hàng cũng là một mối quan hệ đặc biệt. Luật Sư có nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi ích của khách hàng và không thể “tố giác” khách hàng của mình vì như thế không còn là bào chữa nữa mà là buộc tội. Trách nhiệm buộc tội thuộc về Cơ quan nhà nước/trách nhiệm của luật sư là gỡ tội/giảm tội cho khách hàng.

Nếu Luật sư tố giác thân chủ của mình thì khi đó Luật sư trở thành kẻ giấu mặt chống lại khách hàng mình đang bào chữa. Lúc này Luật sư từ bỏ trách nhiệm, chức năng của mình để trở thành cánh tay nối dài của cơ quan điều tra và VKS là hành vi phi đạo đức nghề nghiệp. Điều này chưa bao giờ xảy ra trong suốt quá trình hình thành và phát triển nghề LS.

`        Mặt khác, tình trạng xâm phạm an ninh trật tự, an toàn xã hội gia tăng không phải xuất phát từ nguyên nhân Luật sư không tố giác khách hàng của mình phạm tội. Vì vậy Quy định về việc Luật sư phải tố giác thân chủ của mình vô hình hạ thấp vai trò, chức năng xã hội của Luật sư, làm cho xã hội ác cảm, xem thường nghề Luật sư và đó là bước thụt lùi so với BLHS 1999.

Thứ hai: quy định trên tạo sự xung đột với các quy định pháp luật có liên quan.

Cụ thể, BLTTHS 2015, Điều 73, khoản 2, điểm g quy định người bào chữa có nghĩa vụ không được tiết lộ thông tin về vụ án, về người bị buộc tội mà mình biết khi bào chữa, trừ trường hợp người này đồng ý bằng văn bản.

Trong khi đó, Luật Luật sư 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012) Điều 9, khoản 1, điểm c quy định nghiêm cấm Luật sư tiết lộ thông tin về vụ, việc, về khách hàng mà mình được biết trong quá trình hành nghề (trừ khi được khách hàng đồng ý bằng văn bản hoặc pháp luật có quy định khác).

Luật sư vi phạm nghĩa vụ của mình và điều cấm do pháp luật quy định thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà hủy bỏ việc đăng ký bào chữa, bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 73 BLTTHS.

“Sự xung đột pháp luật này đặt Luật sư vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”: Không tiết lộ thông tin (tố giác) thì vi phạm khoản 3 Điều 19 BLHS 2015 mà tiết lộ thông tin thì vi phạm BLTTHS 2015 và Luật LS”, văn bản nêu rõ.

Vì vậy, là một người hành nghề luật sư tôi cho rằng việc BLHS 2015 quy định Luật sư phải tố giác thân chủ của mình trong một số trường hợp là không tương thích với thông lệ quốc tế; không bảo đảm quyền bào chữa, nguyên tắc suy đoán vô tội và nguyên tắc tranh tụng trong xét xử; không phù hợp với tính chất đặc thù của nghề luật sư, có thể dẫn đến mất niềm tin của thân chủ đối với luật sư…