Câu hỏi. Nếu như người dân có hành vi đánh đối tượng trộm cắp tài sản trước thì sẽ bị xử phạt như thế nào? Bản thân luật sư thì luật sư nghĩ thế nào về quyền đánh phủ đầu cuả người dân.

Trả lời:

Có thể hiểu rằng hành vi trộm cắp gây bức xúc, nên bắt được trộm rồi đánh là một phản ứng rất dễ hiểu, tuy nhiên đó là hành vi phạm pháp luật thậm chí nếu hậu quả nghiêm trọng thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:

Đối với hành vi bắt nhốt kẻ trộm: 

Trường hợp bắt được người trộm cắp nhưng không áp giải ngay tới chính quyền địa phương mà trói, nhốt thì dù không có hành vi đánh đập nhưng cũng có thể cấu thành Tội bắt giữ hoặc giam người trái pháp luật  theo quy định của Điều 123 Bộ luật hình sự mà mức hình phạt cao nhất lên tới 10 năm tù.

Đối với hành vi gây tổn hại tới sức khỏe, tính mạng của kẻ trộm:

Tùy thuộc hành vi khách quan và hậu quả xảy ra để xem xét trách nhiệm của người có hành vi đánh đập xâm phạm sức khỏe thậm chí tính mạng của kẻ trộm.

Trường hợp trong lúc bảo vệ tài sản, hoặc khi phát hiện bị kẻ trộm tấn công nên chống trả dẫn đến hậu quả chết người thì tùy thuộc tính chất, mức độ cần thiết của hành vi chống trả đó: nếu sự phòng vệ đó dừng lại ở mức “cần thiết” thì đó là phòng vệ chính đáng và không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu sự phòng vệ đó vượt quá mức “cần thiết” thì bị truy cứu về Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng được quy định tại Điều 126 BLHS phạt cải tạo không giam giữ đến hai năm, mức hình phạt cao nhất là 5 năm.

Trường hợp cố ý tước đoạt tính mạng của người ăn trộm thì bị bị truy cứu trách nhiệm về Tội giết người theo quy định tại Điều 123 Bộ Luật hình sự  với mức án cao nhất là chung thân hoặc tử hình.

Trường hợp gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của kẻ trộm thì tùy vào tỷ lệ thương tật và các yếu tố khác sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật hình sự về  “tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác”  với mức phạt tù thấp nhất là 06 tháng và cao nhất là tù trung thân.

Nếu chưa đủ để cấu thành tội phạm thì việc hành hung kẻ trộm cũng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng theo quy định tại điểm e, khoản 3 Điều 5 của Nghị định 167/2013/NĐ-CP  quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình.

Theo tôi, thì việc người dân đánh phủ đầu kẻ trộm là hành vi vi phạm pháp luật. Mặc dù hành vi trộm cắp tài sản là hành vi vi phạm nhưng thẩm quyền xử lý vi phạm này thuộc các cơ quan chức năng có thẩm quyền, nếu người dân cố ý bắt giữ hoặc gây thương tích cho kẻ trộm thì có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Vì vậy, để phòng tránh các trường hợp chủ nhà phải chịu trách nhiệm hình sự do vượt quá phòng vệ chính đáng đồng thời vừa bảo vệ được tính mạng tài sản của bản thân và gia đình, chúng tôi có một số tư vấn trong những trường hợp trên:

– Chủ nhà cần giữ bình tĩnh và hạn chế đối đầu trực tiếp với kẻ đột nhập bằng cách sử dụng những hành động khiến kẻ đột nhập phải rút lui như bật đèn, hô hoán hàng xóm xung quanh

– Trường hợp kẻ đột nhập vẫn tiếp tục thực hiện bằng được hành vi phạm tội, chủ nhà có thể thực hiện hành vi chống trả tùy thuộc vào khả năng của mình và có thể sử dụng vũ khí. Tuy nhiên, cần tuyệt đối lưu ý khi đã không chế được kẻ đột nhập thì không được tiếp tục tấn công. Trường hợp kẻ đột nhập đã có ý định bỏ chạy, thoát thân thì không cần thiết phải đuổi bắt, khống chế bằng mọi giá nhằm tránh các hậu quả đáng tiếc do vượt quá phòng vệ chính đáng.