Như chúng ta đã biết, việc lấn chiếm đất đai là những hành vi xâm phạm vào các quan hệ pháp luật trong lĩnh vực đất đai, gây thiệt hại cho lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Căn cứ khoản 11 Điều 3 và điểm b khoản 1 Điều 16 Luật đất đai năm 2013 thì “Nhà nước quyết định thu hồi đất trong trường hợp người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.”

Cưỡng chế vi phạm đất đai là việc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tiến hành thu hồi hồi đất khi có quyết định thu hồi đất/bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả  đã quá thời hạn tự nguyện chấp hành hoặc quá thời hạn hoãn chấp hành các quyết định mà không tự nguyện chấp hành.

Tại khoản 1 Điều 66 Nghị định số 43/2014 quy định Trường hợp vi phạm pháp luật mà phải thu hồi đất, khi hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính thì người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm lập biên bản về vi phạm hành chính để làm căn cứ quyết định thu hồi đất.

Trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai không thuộc trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì biên bản xác định hành vi vi phạm phải có đại diện của Ủy ban nhân dân cấp xã làm chứng để làm căn cứ quyết định thu hồi.

Trong thời hạn không quá 07 ngày làm việc, kể từ ngày lập biên bản, người được giao nhiệm vụ kiểm tra, thanh tra có trách nhiệm gửi biên bản cho cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất để chỉ đạo thu hồi đất.

Tại khoản 3 Điều 71 Luật đất đai năm 2013 quy định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện là người có thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất và tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế.

Vì vậy, có thể thấy UBND cấp xã không có thẩm quyền ban hành Quyết định cưỡng chế đối với hành vi lấn chiếm đất đai mà chỉ được “phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện việc giao, niêm yết công khai quyết định cưỡng chế thu hồi đất; tham gia thực hiện cưỡng chế; phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng niêm phong, di chuyển tài sản của người bị cưỡng chế thu hồi đất”