Đối với thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý được quy định chi tiết tại Quyết định 228/QĐ-BTP năm 2023 của Bộ Tư pháp. Theo Quyết định này thì trình tự thực hiện thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý bao gồm:

Bước 1: Nộp hồ sơ

Người yêu cầu trợ giúp pháp lý nộp hồ sơ yêu cầu cho cơ quan có thẩm quyền. Cụ thể:

– Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh/thành phố, Chi nhánh của Trung tâm;

– Hoặc tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý là cácTổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý với Sở Tư pháp; Tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý.

Bước 2: Xem xét hồ sơ

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, người tiếp nhận xem xét và trả lời ngay cho người yêu cầu về việc hồ sơ đủ điều kiện thụ lý hoặc phải bổ sung thêm giấy tờ, tài liệu có liên quan.

– Trường hợp người yêu cầu chưa thể cung cấp đầy đủ hồ sơ nhưng cần thực hiện trợ giúp pháp lý ngay do vụ việc sắp hết thời hiệu khởi kiện (còn dưới 05 ngày làm việc), sắp đến ngày xét xử (theo quyết định đưa vụ án ra xét xử còn dưới 05 ngày làm việc):

Cơ quan tiến hành tố tụng chuyển yêu cầu trợ giúp pháp lý cho tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý hoặc người tiếp nhận yêu cầu báo cáo người đứng đầu tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và thụ lý ngay, đồng thời hướng dẫn người yêu cầu trợ giúp pháp lý bổ sung các giấy tờ, tài liệu cần thiết.

– Thời hạn bổ sung giấy tờ, tài liệu chứng minh là người được trợ giúp pháp lý đối với trường hợp thụ lý ngay vụ việc trợ giúp pháp lý là 05 ngày làm việc kể từ khi vụ việc trợ giúp pháp lý được thụ lý, 10 ngày làm việc, kể từ khi vụ việc trợ giúp pháp lý được thụ lý trong trường hợp tại vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn hoặc trường hợp bất khả kháng.

Trường hợp người yêu cầu trợ giúp pháp lý không cung cấp giấy tờ trong thời hạn nêu trên thì vụ việc trợ giúp pháp lý không được tiếp tục thực hiện.

Bước 3: Kết quả

– Khi yêu cầu trợ giúp pháp lý đủ điều kiện thụ lý, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền vào Sổ thụ lý, theo dõi vụ việc trợ giúp pháp lý.

– Tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý từ chối thụ lý và thông báo rõ lý do bằng văn bản trong các trường hợp sau:

+ Yêu cầu trợ giúp pháp lý không phải là vụ việc cụ thể liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý và không phù hợp với quy định;

+ Yêu cầu trợ giúp pháp lý có nội dung trái pháp luật;

+ Người được trợ giúp pháp lý đã chết;

+ Vụ việc đang được một tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý khác thụ lý, giải quyết.