Câu hỏi: Vừa qua, giám đốc quỹ tín dụng nhân dân Thái Bình ở Biên Hòa, Đồng Nai ôm 50 tỷ bỏ trốn và một số quỹ tín dụng nhân dân bị vỡ. Theo luật sư, để xảy ra vụ việc nêu trên, nguyên nhân là do đâu? Trách nhiệm của cơ quan quản lý khi để xảy ra vụ việc trên là gì?

Luật sư trả lời:

Thứ nhất, nguyên nhân chủ yếu dẫn tới việc một số quỹ tín dụng nhân dân bị vỡ là:

– Cấp giấy phép cho các quỹ tín dụng tràn lan, không rõ tiêu chí, không có cơ sở đảm bảo an toàn;

– Đội ngũ cán bộ làm quỹ thiếu trình độ, nghiệp vụ quản lý, nhất là hoạt động vay- trả;

– Việc kiểm tra, giám sát của NHNN không sát sao, kém hiệu lực… nên dẫn tới đổ vỡ hệ thống Quỹ TDND;

– Khoản 2, điều 3 Thông tư 04/2015/TT-NHNN qui định: Thành viên quỹ tín dụng nhân dân là cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân có đủ điều kiện theo quy định tại Thông tư này và tán thành Điều lệ, tự nguyện tham gia góp vốn thành lập quỹ tín dụng nhân dân. Có thể nói Quỹ TDND còn mang tính gia đình, do các thành viên có liên quan với nhau kiểm soát hầu hết các hoạt động của quỹ dẫn đến các vị trí chủ chốt của Quỹ TDND bị thao túng theo hướng có lợi cho bản thân.

– Về tổ chức và hoạt động của Quỹ TDND chưa có yêu cầu và tách bạch rõ ràng như các Ngân hàng thương mại vì quy mô và phạm vi hoạt động nhỏ.

Thứ hai, trách nhiệm của cơ quan quản lý khi để xảy ra vụ việc trên là:

Điều 52. Thông tư 04.2015  qui định Trách nhiệm của các đơn vị liên quan

Khoản 1 qui định Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng: b) Thanh tra, giám sát, xử lý đối với các hành vi vi phạm của quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn địa bàn tỉnh, thành phố nơi có Cục thanh tra, giám sát ngân hàng trong việc thực hiện các quy định tại Thông tư này và các quy định của pháp luật có liên quan;……

Khoản 2 qui định Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: b) Thẩm định, cấp Giấy phép, chấp thuận danh sách những người được dự kiến bầu, bổ nhiệm làm Chủ tịch và các thành viên khác của Hội đồng quản trị, Trưởng Ban và các thành viên khác của Ban kiểm soát, Giám đốc quỹ tín dụng nhân dân; xác nhận việc đăng ký Điều lệ Quỹ tín dụng nhân dân theo quy định tại Thông tư này; Trong thời hạn tối đa 15 ngày kể từ ngày cấp Giấy phép báo cáo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (qua Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng) kết quả việc cấp Giấy phép quỹ tín dụng nhân dân;…..

Khoản 3 Qui định Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam:

1. a) Hướng dẫn thống nhất trong hệ thống quỹ tín dụng nhân dân việc thiết kế, in ấn Thẻ thành viên theo quy định tại khoản 5 Điều 28 Thông tư này;
2. b) Có ý kiến tham gia bằng văn bản đối với danh sách nhân sự dự kiến bầu, bổ nhiệm làm Chủ tịch và các thành viên khác của Hội đồng quản trị, Trưởng ban và các thành viên khác của Ban kiểm soát, Giám đốc quỹ tín dụng nhân dân khi Ngân hàng Nhà nước chi nhánh hoặc quỹ tín dụng nhân dân yêu cầu

Như vậy luật  không quy định trách nhiệm của cơ quan quản lý khi để xảy ra vụ việc mà trách nhiệm thuộc về thành viên tham gia góp vốn là tại Điều 6 Thông tư này qui định: Quỹ tín dụng nhân dân hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động.