Câu hỏi: Anh Nguyễn Đức Nam có số điện thoại cuối là 092 hỏi: Cháu tôi hiện nay 15 tuổi bị câm điếc bẩm sinh. Cháu rất hiền và sống khép kín. Vừa qua, cháu có bị một số cháu nhỏ hàng xóm trêu trọc và bị ném đá vào người. Do bị đau nên cháu có cầm viên gạch ném lại trúng đầu một cháu bé trong nhóm trẻ hàng xóm bị trấn thương sọ não nằm một chỗ. Gia đình nạn nhân đòi kiện ra tòa. Vậy cháu tôi có phải chịu trách nhiệm hình sự không?  Và gia đình phải đền bù như thế nào theo quy định của pháp luật?

Trả lời:

Theo quy định của BLDS năm 2015 thì người bị câm điếc không thuộc trường hợp mất năng lực hành vi dân sự; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự. Vì vậy khi thực hiện hành vi phạm tội thì vẫn phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật định.

Trường hợp cháu của anh Nguyễn Đức Nam mới 15 tuổi, cho nên cháu chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêm trọng theo quy định tại khoản 2 Điều 12 BLHS.

Hành vi của cháu anh Nam là hành vi gây thương tích cho người khác, vì vậy hành vi của cháu có thể cấu thành tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác theo quy định tại Điều 134 BLHS.

Điều 134. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác41

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
2. a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;
3. b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;
4. c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;
5. d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;

đ) Có tổ chức;

1. e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
2. g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;
3. h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê;
4. i) Có tính chất côn đồ;
5. k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân.

Như vậy, trong trường hợp này, để biết cháu anh Nam có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không thì cần phải giám tiến hành giám định tỷ lệ thương tại của người bị hại.

Nếu tỷ lệ thương tật của nạn nhân từ 61% trở lên hoặc từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều 134 BLHS thì cháu anh Nguyễn Đức Nam sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nếu tỷ lệ thương tật dưới 31% thì cháu anh không phải chịu trách nhiệm hình sự.

Do hành vi vi phạm của cháu anh gây tổn hại đến sức khỏe của người khác, vì vậy cháu anh và gia đình phải có trách nhiệm bồi thường cho người bị hại. Việc bồi thường có thể do các bên tự thỏa thuận hoặc theo pháp luật.

Tại Điều 59 BLDS năm 2015 quy định như sau:

Điều 590. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm

1. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:
2. a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;
3. b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;
4. c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại;
5. d) Thiệt hại khác do luật quy định.
6. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Khoản 2 Điều 587 BLDS quy định:

“2. Người chưa đủ mười lăm tuổi gây thiệt hại mà còn cha, mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại; nếu tài sản của cha, mẹ không đủ để bồi thường mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu, trừ trường hợp quy định tại Điều 599 của Bộ luật dân sự 2015.

Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình.”