Câu hỏi: Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xâm hại tình dục diễn ra khá phổ biến hiện nay là gì? Pháp luật quy định việc xỷ lý hành vi này thế nào? Khi bị xâm hại tình dục, nạn nhân cần làm gì để tố cáo kẻ phạm tội?

Trả lời:

1/ Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xâm hại tình dục diễn ra khá phổ biến hiện nay là:

– Nguyên nhân khách quan: Mặt trái của nền kinh tế thị trường, sự du nhập của những luồng văn hóa không chính thống, lối sống thực dụng, việc tiếp xúc với phim ảnh bạo lực khiêu dâm và văn hóa phẩm đồi trụy phần nào đã tác động tiêu cực đến tâm lý của các đối tượng phạm tội.

– Nguyên nhân chủ quan:

+ Đa phần nạn nhân của tội phạm xâm hại tình dục là phụ nữ và trẻ em gái – những đối tượng có khả năng chống cự, phòng vệ và tự vệ còn hạn chế. Bên cạnh đó, nạn nhân chưa nhận thức đầy đủ về những nguy hiểm tiềm ẩn từ các mối quan hệ xã hội, đặc biệt là những mối quan hệ quen biết qua mạng Internet.

Một nguyên nhân khác từ phía gia đình, đó là sự thiếu chăm lo, giáo dục của cha, mẹ đối với con cái, vì mải mê làm ăn nên không quan tâm, quản lý con cái mà chỉ thỏa mãn và đáp ứng những nhu cầu vật chất cho các em, đã tạo cho các em tâm lý ỷ nại, chỉ biết hưởng thụ và phần nào vì cảm thấy thiếu thốn tình cảm, không nhận được sự chia sẻ, quan tâm từ gia đình nên các em dễ rơi vào cạm bẫy của các đối tượng phạm tội.

Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường chưa làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho các em về những vấn đề liên quan đến giới tính, tâm sinh lý lứa tuổi cũng như những kỹ năng để phòng tránh xâm hại tình dục, nên khi gặp phải những tình huống phát sinh trên thực tế, bản thân các em không biết cách xử lý và giải quyết phù hợp, từ đó dẫn đến những hệ quả không mong muốn.

2/ Quy định pháp luật về việc xử lý đối với hành vi xâm hại tình dục:

Theo quy định của pháp luật hiện hành thì tùy vào mức độ của hành vi xâm hại mà người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự:

Xử lý hành chính: Tại điểm a khoản Nghị định 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình quy định: “1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

1. a) Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác;”

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Hành vi xâm hại tình dục có thể cấu thành một trong các tội phạm sau đây: Tội hiếp dâm (Điều 141); Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142); Tội cưỡng dâm (Điều 143); Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 144); Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 145); Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (Điều 146); Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm (Điều 147).

Theo các quy định nêu trên thì hành vi xâm hại tình dục có thể bị xử phạt thấp nhất là 06 tháng tù (Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi), mức xử phạt cao nhất là tử hình (tội hiếp dân người dưới 16 tuổi)

Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

3/ Khi bị xâm hại tình dục, nạn nhân cần làm gì để tố cáo kẻ phạm tội

Trường hợp nạn nhân dưới 18 tuổi

Trẻ em là đối tượng rất dễ bị xâm hại tình dục do các em còn nhỏ và chưa có khả năng bảo vệ bản thân. Trước đây, đa số trẻ em bị xâm hại thường ở độ tuổi từ 13–18 tuổi, tuy nhiên, gần đây độ tuổi đã giảm xuống 5–13 tuổi, thậm chí còn nhỏ hơn. Khi bị xâm hại tình dục, nạn nhân cần giữ bình tĩnh. Ngay sau khi gặp được người thân hoặc những người đáng tin cậy, trẻ em cần nói rõ những điều làm mình lo sợ như có người theo dõi, bị đụng chạm hay bị cưỡng hiếp… Người lớn sẽ giúp trẻ em kiểm tra, đánh giá mức độ nghiêm trọng của xâm hại tình dục và giúp bạn điều trị y tế cũng như việc tố cáo kẻ phạm tội và bảo vệ nạn nhân.

Nạn nhân tuyệt đối không được tự vệ sinh, giữ im lặng và chịu đựng vì xâm hại tình dục có thể gây ảnh hưởng lớn tới sức khỏe thể chất và tinh thần. Một số trường hợp đáng tiếc là chính người thân lại không tin hay coi nhẹ vấn đề nạn nhân nói, đặc biệt là khi kẻ tấn công lại chính là người quen. Trong trường hợp này, trẻ em cần tìm người đáng tin cậy như thầy cô giáo, công an để trình báo về hành vi bị xâm hại tình dục.

Trường hợp nạn nhân đã trên 18 tuổi

Tùy theo mức độ nghiêm trọng của vụ việc thì nạn nhân nên bình tĩnh và tìm một người bạn có thể tin tưởng (cảnh sát hoặc người thân) để báo về vụ việc.  Tại Việt Nam, ngoài báo công an nơi gần nhất, nạn nhân có thể gọi khẩn cấp tới một trong 4 đường dây nóng 111, 113, 1900 545 559 hoặc 1800 9069 để báo vụ việc. Ngay sau khi nhận được báo cáo, ủy ban nhân dân cấp phường, xã nơi xảy ra vụ việc sẽ được hỗ trợ bảo vệ an toàn, khám và điều trị khẩn cấp cho nạn nhân tại bệnh viện gần nhất.