Hỏi đáp, Tư vấn pháp luật

Người chưa thành niên có những quyền gì theo quy định của pháp luật?

Theo quy định của pháp luật hiện hành thì người chưa thành niên có những nhóm quyền như sau:

Nhóm thứ nhất: bao gồm các quyền về nhân thân và các quyền về tài sản. Các quyền về nhân thân gồm có quyền nhân thân gắn với tài sản như Quyển khai sinh, Quyền đối với họ tên và Quyền thay đổi họ tên, Quyền xác định dân tộc; Quyền của cá nhân đối với hình ảnh; Quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khoẻ; Quyển nhận bộ phận cơ thể người; Quyền khai tử: Quyền xác định lại giới tính; Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín: Quyền bí mật đời tư; Quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở: Quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo; Quyền tự do, nghiên cứu sáng tạo. Quyền nhân thân gắn với tài sản gồm Quyền tác giả; Quyền sở hữu công nghiệp, chuyển giao công nghệ… Các quyền về tài sản bao gồm: Quyền sở hữu, Quyền được hưởng thừa kế hoặc Quyền để lại di sản cho người thừa kế và các quyền khác đối với tài sản.

Nhóm thứ hai: như chúng ta đã biết, người chưa thành niên là một chủ thể đặc biệt khi họ tham gia vào các quan hệ xã hội, và tương ứng với những nhóm quan hệ mà họ đã tham gia đó, pháp luật dân sự cũng đã trao cho họ những quyền năng tương ứng. Khi tìm hiểu và phân loại đối với các quyền dân sự của người chưa thành niên, chúng ta cũng có thể dựa vào các mối quan hệ xã hội mà người chưa thành niên tham gia để phân loại chúng theo các nhóm quan hệ đó như trong quan hệ gia đình, trong quan hệ lao động – kinh doanh – thương mại. Trong mối quan hệ gia đình – đây là môi trường đặc biệt và về nguyên tắc, gia đình không thể tách biệt cuộc sống của người chưa thành niên. Đây là môi trường đầu tiên và vô cùng quan trọng đối với sự phát triển và hình thành nhân cách của người chưa thành niên, xuất phát từ vai trò quan trọng của gia đình cũng như sự ảnh hưởng của các mối quan hệ trong gia đình đối với sự phát triển của người chưa thành niên mà pháp luật dân sự cũng đã có những quy định nhằm ghi nhận và trao cho người chưa thành niên những quyền dân sự đặc biệt như: Quyền được hưởng sự quan tâm, chăm sóc và giáo dục giữa các thành viên trong gia đình; Quyền được có người giám hộ trong trường hợp đặc biệt; Quyền không bị phân biệt và đối xử giữa các anh chị em trong gia đình; Quyền được hưởng nghĩa vụ cấp dưỡng từ những người thân trong gia đình; Quyền được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi bố mẹ ly hôn: Quyền được trông nom, chăm sóc, giáo dục sau khi bố mẹ ly hôn; Quyển được bố hoặc mẹ, người không trực tiếp nuôi con chung sau ly hôn thăm nom; Quyền được bố mẹ hoặc người giám hộ bồi thường thiệt hại do mình gây ra; Quyền nhận cha, mẹ; Quyền được nhận làm con nuôi…

Trong mối quan hệ lao động – kinh doanh – thương mại: đối với mỗi một cá nhân thì lao động không những là một nghĩa vụ tự nhiên mà nó còn được coi là một quyền dân sự của mọi cá nhân trong đó người chưa thành niên cũng được xác định là một chủ thể đặc biệt trong quan hệ lao động, về mặt lý luận thì quyền dân sự này có một ý nghĩa rất tích cực, nó giúp cho những đối tượng là người chưa thành niên hiểu hơn về giá trị của lao động, về trách nhiệm của mình trong cuộc sống tương lai. Pháp luật dân sự ghi nhận người chưa thành niên có quyền lao động; tuy nhiên, xuất phát từ năng lực hành vi của họ còn chưa đầy đủ, sức khoẻ và trí tuệ của họ chưa có sự phát triển như người đã thành niên mà pháp luật cũng có những quy định cụ thể và chi tiết về các quyền của họ trong mối quan hệ này để người chưa thành niên thực hiện quyền lao động của mình một cách phù hợp với bản thân như quyền làm việc trong một giới hạn nhất định về thời gian; Quyền được làm những công việc phù hợp với sức khoẻ; Quyền được kiểm tra sức khoẻ định kỳ trong quá trình lao động…

Pháp luật dân sự ngoài việc ghi nhận các quyền cụ thể cho nhóm đối tượng là người chưa thành niên, cũng đã có những chế định pháp lý đặc biệt nhằm bảo vệ, bảo đảm cho các quyền dân sự ấy của người chưa thành niên được thực thi một cách nghiêm chính trong cuộc sống như chế định về giám hộ, về bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra.

Nhóm thứ ba: Pháp luật hình sự ghi nhận rõ các nguyên tắc, trong đó có nguyên tắc không phân biệt đối xử khi giải quyết vụ án hình sự. Đồng thời, cũng quy định các chế tài áp dụng riêng đối với người chưa thành niên phạm tội nhằm phù hợp với đặc điểm tâm – sinh lý của lứa tuổi và bảo vệ khỏi sự vi phạm từ phía các cơ quan tiến hành tố tụng. Người chưa thành niên thuộc nhóm đối tượng đặc biệt có các quyền cụ thể phải được tôn trọng ở mọi giai đoạn trong quá trình tố tụng. Do các em chưa trưởng thành, và dễ bị tổn thương nên pháp luật nước ta đã quy định hệ thống các quyền riêng phù hợp với lứa tuổi chưa trưởng thành của người chưa thành niên; đồng thời đặt ra các yêu cầu đối với người tham gia giải quyết vụ án có người chưa thành niên phạm tội đều phải tôn trọng và tuân thủ các quy định của pháp luật. Người chưa thành niên có quyền được bảo vệ ở mọi giai đoạn tố tụng nhằm đảm bảo cho các em được đối xử công bằng và các quyền của các em được tôn trọng đầy đủ.

Author Since: Mar 15, 2019

Bài viết liên quan