Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, cụ thể:

– Vi phạm pháp luật là tiền đề, cơ sở của việc truy cứu trách nhiệm pháp lí đối với các cá nhân, tổ chức. Ngược lại, trách nhiệm pháp lí là hậu quả của việc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật chỉ phát sinh khi có sự việc vi phạm pháp luật.

– Trách nhiệm pháp lí được điều chỉnh trong phạm vi quan hệ pháp luật nhất định và được thực hiện bởi hai chủ thể: Nhà nước và cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Theo đó, để khẳng định một cá nhân, tổ chức có lỗi trong việc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật và phải chịu trách nhiệm pháp lí thì cần phải tuân thủ một trình tự đặc biệt bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền do luật định.