Các hình thức hòa giải được áp dụng trong các trường hợp sau đây:

1. Hòa giải ngoài tố tụng:

(1) Tự thương lượng, thỏa thuận hoặc hòa giải thông qua người thứ ba trung gian bất kỳ;

(2) Hòa giải do Tổ hòa giải cơ sở tiến hành theo Luật Hòa giải tại cơ sở;

(3) Hòa giải tranh chấp lao động theo quy định của Bộ luật Lao động;

(4) Hòa giải tranh chấp đất đai của Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định của Luật Đất đai;

(5) Hòa giải thương mại theo quy định của Luật Thương mại;

(6) Hòa giải tại Tòa án theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án hay còn gọi là hòa giải gắn với Tòa án; và một số loại khác (như hòa giải tranh chấp sở hữu trí tuệ, …).

Các trường hợp nêu trên được gọi là hoạt động hòa giải ngoài tố tụng hoặc hòa giải tiền tố tụng không gắn với hoạt động tố tụng của Tòa án.

2. Hòa giải trong tố tụng:

Theo quy định của pháp luật, chủ thể là các cá nhân, tổ chức hay pháp nhân khi bị xâm hại về quyền và lợi ích hợp pháp có thể khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi của mình. Do vậy, trong trường hợp các bên không thể giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp hoặc bất hòa thông qua con đường hòa giải ngoài tố tụng hoặc hòa giải tiền tố tụng và họ thực hiện quyền khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự. Mặc dù tranh chấp, yêu cầu đã được Tòa án thụ lý, giải quyết, tuy nhiên pháp luật luôn đảm bảo rằng các chủ thể có quyền tự định đoạt hành vi của mình và tạo điều kiện cho các bên đương sự tự thỏa thuận với nhau để giải quyết vụ án dưới sự giúp đỡ của Tòa án.