Theo quy định của pháp luật hiện hành thì hành vi đầu cơ, găm hàng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự:

1. Xử phạt vi phạm hành chính

Theo Điều 31, Điều 32 Nghị định số 98/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thì hành vi đầu cơ và găm bị xử phạt như sau:

– Đối với hành vi đầu cơ hàng hóa

Hành vi lợi dụng tình hình khan hiếm hàng hóa hoặc tạo ra sự khan hiếm hàng hóa giả tạo trên thị trường để mua vét, mua gom hàng hóa có giá trị từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng nhằm bán lại thu lợi bất chính đối với các Hàng hóa thuộc danh mục bình ổn giá hoặc danh mục nhà nước định giá theo quy định của pháp luật về giá hoặc Khi thị trường có biến động về cung cầu, giá cả hàng hóa do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, chiến tranh hoặc diễn biến bất thường khác thì bị xử phạt vi phạm hành chính với mức thấp nhất là phạt từ 05 triệu đồng đến 10 triệu đồng; Mức xử phạt cao nhất là phạt tiền từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng.

Hình thức xử phạt bổ sung:

+) Tịch thu tang vật đối với hành vi vi phạm quy định tại Điều này;

+) Tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, giấy phép kinh doanh, chứng chỉ hành nghề từ 06 tháng đến 12 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại Điều này trong trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm;

+) Đình chỉ hoạt động kinh doanh hàng hóa vi phạm từ 06 tháng đến 12 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại Điều này trong trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại Điều này.

– Đối với hành vi găm hàng

Đối với các hành vi vi phạm như: Cắt giảm địa điểm bán hàng; Cắt giảm phương thức bán hàng (từ bán buôn sang bán lẻ) khác với thời gian trước đó; Quy định, niêm yết, bán hàng theo định lượng, đối tượng mua hàng khác với thời gian trước đó; Cắt giảm thời gian bán hàng, thời gian cung ứng hàng hóa khác với thời gian trước đó thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức thấp nhất là Phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.

Đối với các hành vi vi phạm như: Cắt giảm lượng hàng hóa bán ra thị trường; Ngừng bán hàng hóa ra thị trường; Không mở cửa hàng, địa điểm giao dịch kinh doanh để bán hàng; Mở cửa hàng, địa điểm giao dịch kinh doanh nhưng không bán hàng thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức thấp nhất là Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Đối với hành vi găm hàng găm hàng trong kho vượt quá 150% so với lượng hàng hóa tồn kho trung bình của ba tháng liền kề trước đó thuộc một trong các trường hợp quy định của pháp luật thì sẽ bị Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng.

Hình thức xử phạt bổ sung:

– Tịch thu tang vật đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 3 Điều này;

– Tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh, chứng chỉ hành nghề từ 03 tháng đến 06 tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại Điều này trong trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự:

Theo điều 196, Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) quy định về tội đầu cơ thì Người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh hoặc tình hình khó khăn về kinh tế mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính thì tùy tính chất, giá trị hàng hóa thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt thấp nhất là bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; Khung hình phạt cao nhất là bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.

Ngoài ra, Người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Đối với Pháp nhân thương mại phạm tội thì mức hình phạt thấp nhất bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng; Mức hình phạt cao nhất là bị phạt tiền từ 4.000.000.000 đồng đến 9.000.000.000 đồng; Pháp nhân thương mại còn có thể bị  áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.