Một thính giả của chương trình có hỏi: Bên cạnh những hành vi đưa sai thông tin về dịch bệnh còn xuất hiện tình trạng một số đối tượng lợi dụng dịch Covid để lừa đảo người dùng trên mạng xã hội. Vậy luật sư có thể cho biết những chiêu trò lừa đảo của những đối tượng trên thường là gì? Và chế tài xử phạt của pháp luật ra sao thưa luật sư?

1. Những chiêu trò lừa đảo:

Thứ nhất: Lừa đảo qua thư điện tử:

Tội phạm lừa đảo giả mạo là nhân viên của tổ chức y tế trong nước hay quốc tế, điển hình như Viện Vệ Sinh Dịch Tễ Trung Ương của Việt Nam, Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (“CDC”), hay Tổ Chức Y Tế Thế Giới (World Health Organisation hoặc “WHO”), gửi thư điện tử cho nạn nhân với tập tin đính kèm, hoặc các liên kết dẫn đến các nội dung về “cập nhật” tình hình lây nhiễm của COVID-19, biện pháp ngăn chặn, bản đồ dịch bệnh, hay cách để bảo vệ bản thân để không bị phơi nhiễm. Khi mở các tập tin đính kèm hay nhấp vào các liên kết, máy tính của nạn nhân sẽ bị tấn công bởi các mã độc, hay thông tin cá nhân, thông tin thẻ tín dụng được lưu trữ trực tuyến sẽ bị tiết lộ cho tin tặc.

Giả mạo trang web liên quan đến COVID-19: Đây là một trong các loại hình gian lận mới, cụ thể là trong thời gian gần đây rất nhiều tên miền internet có chữ “COVID” đã được đăng ký

Thứ hai: Lừa đảo email doanh nghiệp:

Khi yêu cầu làm việc tại nhà trở nên phổ biến cùng với yêu cầu thường xuyên cập nhật tình hình COVID-19 đến nhân viên trong các tổ chức doanh nghiệp đã tạo cơ hội cho tội phạm lừa đảo tấn công doanh nghiệp và nhân viên của họ. Tội phạm lừa đảo sử dụng thư điện tử ngụy trang dưới dạng thư cập nhật tình hình COVID-19 gửi từ một công ty để lừa nhân viên, khiến họ để lộ thông tin đăng nhập khi truy cập vào cổng thông tin “COVID-19” giả mạo trong thư. Khi nhân viên để lộ thông tin đăng nhập, bọn tội phạm sẽ chiếm quyền truy cập không giới hạn vào tài khoản công ty của nạn nhân và mạng thông tin dữ liệu của công ty.

Thứ ba: Lừa đảo liên quan đến chuỗi cung ứng:

Lợi dụng tình hình khan hiếm vật tư y tế và tâm lý cộng đồng đổ xô tìm nguồn hàng, tội phạm lừa đảo đã lập nên các website bán hàng trực tuyến để bán các vật tư y tế đang hút hàng như khẩu trang y tế và nước rửa tay. Sau khi nhận tiền của người mua hàng, đối tượng lừa đảo ngắt liên lạc với nạn nhân và không giao hàng như đã thỏa thuận.

Thứ tư: Mánh khóe liên quan đến việc điều trị bệnh:

Tâm lý hoảng loạn lo sợ lây nhiễm COVID-19 khiến nhiều người tìm cách để phòng ngừa và chữa trị. Tội phạm lừa đảo sử dụng mạng xã hội và các diễn đàn trực tuyến để quảng bá các sản phẩm mạo nhận có khả năng phòng ngừa virut như vắc xin để lừa nạn nhân. Ngoài ra đối tượng lừa đảo còn tuyên truyền các phương thuốc chưa từng được kiểm chứng.

Thứ năm: Chiêu thức lừa đảo liên quan đến tổ chức khám và chữa bệnh:

Tội phạm lừa đảo giả làm bác sĩ hoặc nhân viên bệnh viện mạo nhận là chúng đã điều trị cho bạn bè hay người thân của nạn nhân khỏi COVID-19 và yêu cầu nạn nhân thanh toán cho quá trình điều trị đó.

Thứ sáu: Chiêu thức lừa đảo liên quan đến hoạt động từ thiện:

Trong giai đoạn khủng hoảng, việc mỗi cá nhân có tinh thần trách nhiệm và giúp đỡ cộng đồng đang bị ảnh hưởng bởi đại dịch không phải là điều hiếm thấy. Tội phạm lừa đảo tranh thủ tâm lý này dụ dỗ nạn nhân quyên góp cho các quỹ từ thiện lừa đảo do chúng lập ra mạo nhận là giúp đỡ những cá nhân, đồng bào, hay khu vực chịu ảnh hưởng của dịch bệnh. Ngoài ra chúng còn dụ dỗ nạn nhân đóng góp cho hoạt động phát triển vắc xin chống lại virut.

Thứ bẩy: Lừa đảo qua ứng dụng điện thoại:

Tội phạm lừa đảo lập trình nên các phần mềm cho điện thoại, thoạt nhìn giống như dùng để theo dõi diễn biến lây lan của dịch COVID-19, nhưng khi người dùng tải về điện thoại của họ sẽ bị tấn công bởi các mã độc nhằm lấy thông tin cá nhân, thông tin bảo mật, hay chi tiết tài khoản ngân hàng/thẻ tín dụng của nạn nhân.

Thứ tám: Lừa đảo liên quan đến hoạt động đầu tư:

Các bẫy lừa đảo đầu tư điển hình sử dụng chiêu trò hứa hẹn nhà đầu tư sẽ nhận được lợi nhuận cao khi đầu tư vào công ty cung cấp sản phẩm hay dịch vụ liên quan đến phòng chống, xét nghiệm, chữa trị COVID-19.

2. Chế tài xử phạt:

          Căn cứ những hành vi nêu trên thì có thể thấy việc lợi dụng dịch Covid để lừa đảo người dùng trên mạng xã hội có thể cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 174 BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.  Với mức phạt tù tối đa đến 20 năm hoặc chung thân và còn có thể bị phạt tiền tối đa đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định 1-5 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản