Câu hỏi/. Thưa luật sư, thời gian qua, tình hình tội phạm hình sự diễn biến phức tạp, nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng đã xảy ra. Vậy đâu là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này?
Trả lời:
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đên tình hình tội phạm hình sự diễn biến phức tạp, nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, trong đó có nguyên nhân từ các yếu tố về kinh tế – xã hội. Điều này có thể hiểu, do ảnh hưởng từ mặt trái của nền kinh tế thị trường đã tác động đến các chuẩn mực xã hội, giá trị đạo đức truyền thống; khoảng cách giàu nghèo tăng, số người thất nghiệp cao, các hoạt động kinh doanh, dịch vụ, văn hóa phẩm đồi trụy phát triển lan rộng đến các vùng nông thôn làm suy thoái đạo đức một bộ phận thanh thiếu niên nông thôn. Bên cạnh đó, ý thức pháp luật và đấu tranh phòng, chống tội phạm của quần chúng nhân dân còn chưa cao.
Bên cạnh những mặt trái của nền kinh tế thị trường thì một nguyên nhân khác nữa đã ảnh hưởng tới tình hình gia tăng tội phạm và vi phạm pháp luật chính là từ các bất cập, hạn chế trong công tác quản lý Nhà nước, quản lý xã hội; còn nhiều thiếu sót, sơ hở trong công tác quản lý kinh tế, quản lý đất đai, công tác thanh tra; kiểm tra theo ngành, theo lĩnh vực chưa thực sự hiệu quả…
Bên cạnh đó, những bất cập, hạn chế trong hệ thống chính sách, pháp luật và công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng được coi là nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật gia tăng; công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm, phòng, chống tham nhũng, công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án còn có những hạn chế; tiến độ và chất lượng giải quyết nhiều vụ án, nhất là các vụ án về kinh tế, tham nhũng lớn, trọng điểm còn kéo dài, chưa nghiêm minh; năng lực và trách nhiệm của một bộ phận cán bộ tư pháp còn yếu, nhiều trường hợp có biểu hiện tiêu cực, sa sút phẩm chất đạo đức, vi phạm pháp luật trong thi hành công vụ.
Quá trình thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 còn một số tồn tại, hạn chế, dẫn đến việc xử lý tội phạm trong một số trường hợp còn thiếu chính xác, còn để xảy ra oan, sai; một số quy định của Bộ luật còn bất cập, không còn phù hợp với tình hình mới, gây khó khăn cho thực tiễn áp dụng…
